|
|
| |
Խորհուրդներ |
| |
Խորհուրդներ թարգմանիչներին
- Յուրաքանչյուր բառ պետք է արժանանա առանձնահատուկ ուշադրության թե համատեքստում, թե դրանից դուրս, քանի որ բառերն ունեն ուղիղ իմաստ, փոխաբերական իմաստ, տեխնիկական իմաստ և այլն։
- Բարձրորակ և ճշգրիտ թարգմանություն ունենալու համար անհրաժեշտ է կատարել տեքստի վերլուծություն, ինչպես նաև բազային միավորի՝ նախադասության բաղադրիչների վերլուծություն։
- Թեև թարգմանության բազային միավորը նախադասությունն է, լավ թարգմանության գրավականը բառերի ճիշտ ընտրությունն է։
- Թարգմանության ժամանակ հատուկ ուշադրություն պետք է դարձնել կեղծ բարեկամներին և ազգակից բառերին: Երբեմն թիրախ և աղբյուր լեզվի բառերը կարող են գրվել նույն կամ գրեթե նույն ձևով, սակայն ունենալ այլ իմաստ` actual-actuel, adequate-adéquat, assiter à-assist at, capacité-capacity և այլն:
- Թարգմանության «բնականություն» ապահովելու համար անհրաժեշտ է ունենալ թիրախ լեզուն զգալու կարողություն և դրա գերազանց իմացություն, ինչպես նաև կտրվել աղբյուր լեզվից և թարգմանությունն ընդունել որպես բնօրինակ։
- Թարգմանելիս չպետք է տարվել և հոմանիշներ փնտրելով կատարել «տիեզերական թռիչքներ»՝ հեռանալով բուն իմաստից։
- Չպետք է մոռանալ, որ թեև թարգմանիչը թիրախ տեքստի հեղինակ է, սակայն թիրախ տեքստը պետք է ամբողջովին համապատասխանի աղբյուր տեքստին, որտեղ շարադրված են վերջինիս հեղինակի մտքերը։
- Խիստ կարևոր է ապահովել, որ աղբյուր տեքստի հեղինակի և թարգմանչի պատկերացումը տեքստում ներկայացված նյութի մասին նույնը լինի, թարգմանությունն ընկալելի և ընդունելի լինի թիրախ լսարանի համար, թիրախ տեքստի ոճը չտարբերվի աղբյուր տեքստի ոճից։
- Մշակութային բառեր թարգմանելիս, որոնք դժվար է հասկանալ, եթե ծանոթ չես այդ մշակույթին, հաճախ խորհուրդ է տրվում ավելացնել մշակութային բառը նկարագրող բառեր:
- Եթե թարգմանիչը գտնում է, որ տվյալ բառն առաջին անգամ է թարգմանվում, ապա նա պետք է օգտագործի չակերտներ:
- Թարգմանիչը չպետք է իր հայեցողությամբ հնարի նոր տերմին: Համակարգչային տերմինները կամ թարգմանվում են ընդունված տերմինով, կամ, վերջինիս բացակայության դեպքում, տառադարձվում են, կամ փոխանցվում` տերմինի իմաստն արտահայտող նկարագրությամբ:
- Կան բառեր, որոնք ընդհանրապես հնարավոր չէ թարգմանել: Օր.` Wrangler, Adidas, Tandoori, Levi's, sari, raga, Ջերմուկ և այլն: Դրանք պետք է տառադարձել, իսկ անհրաժեշտության դեպքում` ավելացնել նաև նկարագրող կամ բացատրող բառեր:
- Թարգմանությունների ժամանակ հանդիպող ամենալուրջ խնդիրներից մեկը փոխաբերությունների թարգմանությունն է։ Փոխաբերությունների թարգմանության ժամանակ պետք է հաշվի առնել բնականության գործոնը, անհրաժեշտ է նույն պատկերը ստեղծել թիրախ լեզվով կամ կիրառել թիրախ լեզվին համարժեք փոխաբերություն՝ պայմանով, որ դա գործածվում է գրեթե նույն հաճախականությամբ, ինչպես նաև անհրաժեշտ է ուշադրություն դարձնել մշակութային համապատկերին (օրինակ՝ «նուռը» հայերի համար բերրիության խորհրդանիշ է, սակայն մի շարք այլ ազգերի համար՝ աղքատության)։
- Հեղինակի մտքի, ապրելակերպի, իրավիճակի պատկերացման առանցքը կազմող փոխաբերությունները թարգմանվում են բառացի։
- Եթե նախադասությունը քերականորեն ճիշտ է կառուցված, սակայն իմաստը պարզ չէ, նախադասության «մութ» մասը պետք է ստուգել փոխաբերության թեստի միջոցով, բառի ուղիղ իմաստի, լեզվի, իրավիճակի և մշակույթի համապատկերում:
- Թարգմանիչը չպետք է օգտագործի կլիշե փոխաբերություններ տեղեկատվական տեքստերում, ծանուցումներում, ցուցումներում և հրահանգներում ու նմանատիպ այլ տեքստերում, որտեղ հույժ կարևոր նշանակություն ունի փաստերի հստակ ներկայացումը թիրախ լսարանին։ Երբեմն կլիշե փոխաբերությունների մշակութային համարժեքը հուզական առումով ավելի ուժեղ ազդեցություն կարող է ունենալ, քան սովորական խոսքաշարով այդ միտքն արտահայտելը։ Նման տեքստերում փոխաբերությունները պետք է փոխարինել դրանց իմաստով՝ ներկայացված համապատասխան ոճում։ Օր.՝ Use up every ounce of energy, not in a month of Sunday...
|
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
Խորհուրդներ խմբագիրներին ու սրբագրիչներին
- Խմբագիրներն ու սրբագրիչները պետք է գերազանց տիրապետեն թիրախ լեզվի կետադրության և քերականության կանոններին:
- Բարձրաձայն ընթերցումը հնարավորություն է ընձեռում առավել արագ նկատել տեքստում առկա սխալները՝ թե մտքի, թե շարադասության և թե ձևակերպման առումով։
- Անհրաժեշտ է ուշադրություն դարձնել ոչ միայն տառասխալներին, այլ նաև ոճի և ձևաչափի ոչ համահունչ կիրառմանը։
- Խմբագիրներն ու սրբագրիչները պետք է ձևավորեն ընթերցելու հատուկ տեխնիկա` յուրաքանչյուր բառին առանձնահատուկ ուշադրություն։ Քեմբրիջի համալսարանում կատարված ուսումնասիրության արդյունքների համաձայն՝ կաորևր չէ, թե բաուռմ տարեռն ինչ հեթարկանթույամբ են շավրած, կաևրորն այն է, որ առաիջն և վեջրին տաեռրն իրնեց տեուղմ լնիեն։ Մնաացծը կարող է լիկաատար խանռափոշթում լնիի և, մինևույն է, այն կրեալի է կադրալ։ Սա բացտավրում է նրաոնվ, որ մադկրային ուեղղը յուարքանյչուր տառն առաձնին-առաձնին չի կադրում, այլ կադրում է բառը որեպս մեկ ամողբջթույուն։
- Նախքան սեփական աշխատանքը սրբագրելը, անհրաժեշտ է որոշ ժամանակով «կտրվել» տվյալ նյութից՝ «թարմ հայացքով» տեքստին վերադառնալու նպատակով։
- Միանշանակ խորհուրդ է տրվում սրբագրել և խմբագրել տեքստի տպագիր տարբերակը։
- Կատարյալ տարբերակը ենթադրում է տեքստի վերանայում երրորդ անձի կողմից՝ «կողմնակի հայացք» ապահովելու նպատակով։
- Խմբագրման և սրբագրման ժամանակ անհրաժեշտ է խուսափել շեղող միջավայրից։
- Կարճատև ընդմիջումները թույլ են տալիս ապահովել առավելագույն կենտրոնացում։
- Որքան էլ որ ծիծաղելի թվա, սակայն քանոնը կարող է ծառայել որպես օգտակար գործիք սրբագրման ժամանակ։
|
| |
|
|
| |
|
|
| |
|
|
|